• موزه موسیقی
  • سازهای سنتی
  • ساز
  • 1
  • 2
  • 3

تار از سازهای زهی و ایرانی است که با زخمه نواخته می‌شود. تار در ایران و برخی مناطق دیگر خاورمیانه مانند تاجیکستان، جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان و دیگر نواحی نزدیک قفقاز برای نواختن موسیقی کلاسیک این کشورها و بخش‌ها رایج است. واژه تار خودش در فارسی به معنی رشته (سیم) است. هرچند که ممکن است معنی یکسانی در زبان‌های تحت تأثیر فارسی و یا دیگر زبان‌های ایرانی‌تبار مثل کردی داشته باشد. این باعث شده است که کارشناسان ایرانی بر این باور باشند که تار ریشه مشترکی میان همه اقوام ایرانی‌تبار(جایی که از سوی ایرانیکا با قاطعیت به نام قاره فرهنگی ایرانیان نامیده شده) دارد.
در گذشته تار ایرانی پنج سیم (یا پنج تار) داشت. غلامحسین درویش یا درویش خان سیم ششمی به آن افزود که همچنان به کار می‌رود.

Tar 1

تاریخچه تار

تار در لغت ایرانی به معنی زه، سیم و از لحاظ سازشناسی از گروه سازهای زهی مضرابی است. بنابر روایتی تار از زمان فارابی (حدود سال ۲۶۰ هجری ـ سال۳۳۹ هجری) موسیقی‌دان معروف ایرانی وجود داشته و بعد از وی توسط صفی‌الدین ارموی و دیگران به سمت کمال پیش رفته است. نمونه ساز تار مربوط به عهد صفوی (سال ۱۰۸۰ هجری) در تصویری مربوط به نقاشی‌های کاخ هشت بهشت اصفهان مشاهده می‌شود. دو تصویر که یکی در سال ۱۷۷۵ میلادی و دیگری در سال ۱۷۹۰ میلادی در شیراز از تار نقاشی شده است، نشان می‌دهد نواختن این ساز در دوره زندیه در شیراز متداول و مرسوم بوده است. بااین‌همه، نام نوازنده مشخصی از این ساز در منابع دوره زندیه دیده نمی‌شود و از این‌رو، احتمالاً این ساز در آن دوره نام دیگری داشته است. ساز تار با شمایل و مشخصات کنونی (کاسه و نقاره شبیه به دو دل روبروی هم، با دسته‌ای متصل دارای ۶ سیم) از زمان قاجار دیده شده است. ساز تار ساخته و پرداخته ذوق ایرانی است (منحنی و قوس‌هایی که در ساخت تار دیده می‌شود در خوشنویسی و نقاشی و مینیاتور و معماری ایرانی جاری است) و طی سال‌های متمادی کامل و کامل‌تر گشته است. آخرین اصلاحات توسط درویش خان استاد موسیقی ایرانی (۱۲۵۱ تهران ـ ۲ آذر ۱۳۰۵ تهران) با افزودن سیم ششم جهت تکمیل و وسعت دامنه صوتی تار انجام پذیرفته است. تار دارای ۲۸ پرده است (یعنی کمتر از سه اکتاو). آخرین الگوی منحصربه‌فرد ساخت تار نیز متعلق به سازگر مشهور ایرانی استاد یحیی دوم (۱۲۵۴ ـ ۱۳۱۰ ه. ش) است (چه به لحاظ شاخص فنی و چه از لحاظ ذوقی)، همچنان که گره چوب را به شکل متقارن روی کاسه تار (در اصطلاح چهار گل) طراحی می‌نموده است.

ساختار تار

کاسه تار بیشتر از کنده کهنه چوب توت ساخته می‌شود که هر چه این چوب کهنه‌تر باشد به دلیل خشک بودن آوندهای آن، تار دارای صدای بهتری خواهد بود. پرده‌ها از جنس روده گوسفند و دسته و پنجه حتماً از چوب گردو تهیه می‌شوند. شکل کاسه تار مانند دو دل به هم چسبیده و از پشت شبیه به انسان نشسته‌ای است. جنس خرک از شاخ بز کوهی است. در دو طرف دسته از استخوان شتر استفاده می‌شود. صدای تار به دلیل وجود پوستی که روی آن است، از شفافیت خاصی برخوردار است. این پوست معمولاً پوست جنین بره است، ولی از پوست ماهی نیز می‌توان برای این منظور استفاده کرد.

Tar 2

 

  • نشانی: اصفهان- خیابان توحید میانی- خیابان شهید قندی (مهرداد)- پلاک 74 

     Address: No. 74, Mehrdad (Shahid Ghandi) St.,Tohid St, Isfahan, Iran 

    بازدید: همه روزه از 9 صبح تا 9 شب به جز روزهای تعطیلی موزه

    Opening hours: Every day from 9 a.m. to 9 p.m. except IMM closing days

  • 1